Беларусь

Знакамітай паэтэсе Яўгеніі Янішчыц 20 лістапада споўнілася б 65 гадоў


Але ўжо чвэрць стагоддзя яе няма побач з намі…
ПІСЬМО ДА ЗЯМЛЯЧКІ
…А я гарна шчэй красіва,
Моя доля нэшчаслыва…
Шчымліва-тужлівая мелодыя льецца ў прыціхлай зале вясковага клуба. У многіх на вачах слёзы. Гэта твае землякі, Жэня, сабраліся разам у гонар твайго чарговага юбілею.
А ты, маладая, прыгожая, глядзіш з партрэта са сцэны на ўсіх са сваёй патаемна-загадкавай усмешкай, слухаеш, што пра цябе яны кажуць, слухаеш сваю любімую песню і нібы гамоніш: “Ну, што вы засмуціліся, землякі? Я ж з вамі, як і раней. Заўсёды з вамі”.
Так, ты заўсёды ў памяці беларусаў мроішся “палескай ластаўкай”, якая, як ніхто іншы да цябе і пакуль ніхто і пасля твайго зыходу, не ўславіў лепей край наш азёрны, былінны. Сюды ты ляцела параіцца ці “душу сваю пачуць”. Сюды, у родную хату, ты вярталася “са скрух, з імжыстых суравеяў” і вельмі баялася, каб хата сельская твая не стала “сувенірам”. На жаль, многае змянілася і ў ёй, і вакол яе. Бачу гэта, калі еду праз тваю Рудку ў сваю родную вёску Табулкі. Паміж імі – Парэчча, дзе ты вучылася, дзе ў адным са школьных класаў знаходзіцца твой музей. А ў ім – 1152 арыгінальныя экспанаты і каля 300 копій. І ўсе яны так ці інакш маюць да цябе дачыненне. Фанаграмы ўзнаўляюць галасы – твой, Жэнечка, тваёй матулі Марыі Андрэеўны, твайго любімага настаўніка Фёдара Фёдаравіча Цудзілы. Я часта наведвалася да яго ў госці. Мы любілі з ім размаўляць аб літаратуры, успамінаць цябе. І аднойчы ён паказаў ліст з прысвячэннем яму, напісаны тваім каліграфічным почыркам. А ў наступны раз ён вельмі ўзрадаваўся, калі я распавяла пра сустрэчу з табой. Ты тады працавала літкансультантам у “Сельской газете”, а я вучылася на журфаку БДУ і наведвала пасяджэнні літаб’яднання “Узлёт” пры філалагічным факультэце. І яго кіраўнік, таленавіты паэт і мудры чалавек Алег Антонавіч Лойка накіраваў мяне аднойчы да цябе з нізкай вершаў. Ты сустрэла мяне прыхільна, выбрала некалькі да друку. Дзякуючы табе, мае вершы былі надрукаваны ў рэспубліканскай прэсе. Як высокі стымул да далейшай творчай працы.
Ты вельмі добра разумела, дарагая зямлячка, як важна падтрымаць, падбадзёрыць чалавека ў пачатку яго самастойнага жыцця. І за гэта я ўдзячна табе.
Дарэчы, Жэня, ты, мабыць, яшчэ не ведаеш, што музею твайму ў Парэччы прысвоена званне “народны”. Такім вось чынам ушанавана праца яго стваральнікаў і галоўнага з іх – Антаніны Паўлаўны Сідарук, шчырага летапісца твайго жыцця. Зараз яна працуе над радаводам сям’і Янішчыц. Шматлікім гасцям з Расіі, Польшчы, ЗША, краін Прыбалтыкі, Італіі, Германіі, Ірландыі і розных куточкаў Беларусі яна апавядае пра цябе. Ад яе я даведалася, што знойдзены шэсць тваіх сшыткаў з вершамі, прысвечанымі пераважна настаўнікам. Тое пацвердзіла і твая пляменніца, дачка старэйшага брата, Таццяна Міхайлаўна Ганчарык, з якой мы добра і даўно знаёмыя. У настаўніцкім асяродку Пінска гэтую працавітую і адукаваную жанчыну ведаюць як неблагую загадчыцу адной з дзіцячых дашкольных устаноў.
Між іншым, Жэнечка, пашчасціла мне пазнаёміцца і з братамі тваімі, і з матуляй. Вельмі хацелася гэтага, калі прачытала, усвядоміла, прыняла сэрцам адзін з тваіх вершаў:
Для сваёй адзінае дачушкі,
На вякі (вядома ж, на вякі!)
Вышыла матуля мне падушкі,
Лёгкія, як дым, пухавікі.
Вунь яны, прывезеныя з дому,
Хораша цвітуць, як сенажаць.
…Ты даруй мне, мама,
што мілому,
Так, як ты, не ўмею
мякка слаць.
Колькі жалю і тугі ў выпеставаных тваім сэрцам радках!..
Ты вельмі хацела быць шчасліваю. “Золушкай была, была і каралеўнаю. Знаю радасць і кладоў гарбы”, – кажаш ты ў адным з вершаў і дадаеш: “З птушкамі расла і з песняй вырасла. Шмат чаго мне добры лёс ссудзіў. Але колькі дрэў у садзе вымерзла, колькі цвету грозны град абіў!” І нарэшце, нібы прадчуваючы нешта нядобрае, напішаш: “Толькі так жыву і так трымаюся, каб мяне шчаслівай  помніў сын”. Чаму ж ты, Жэнька, напісала “помніў”, а не “бачыў”? Выкажу здагадку, што зайздроснікі спадцішка, але мэтанакіравана рабілі сваю чорную справу, добра разумеючы, што ніколі не ўздымуцца да тых вышынь, якіх ты, палеская ластаўка, дасягнула. “А самых лепшых – час не беражэ”, – казала ты ў вершы “Птах”.
Я перачытваю цябе, мая знакамітая зямлячка, і сумую. У гэтыя дні літаратурная Беларусь адзначае твой 65-ы дзень нара-джэння і журботную дату – 25-ю гадавіну твайго зыходу з жыцця. Як магло такое здарыцца? Да гэтага часу не ўспрымаецца ніякі апраўдальны адказ. Памяць тваю шануюць на Радзіме: тваё імя прысвоена Пінскай раённай бібліятэцы. Яго носіць і адна з перспектыўных вуліц сталіцы Палесся.
Жыццё працягваецца. На жаль, без цябе. Але з добрымі і цёплымі ўспамінамі пра цябе. Пасталеў твой сынок Андрэйка, разам з жонкаю, тваёй нявесткай Юлькай, гадуюць дачушку, тваю ўнучачку Яначку. І твая пляменніца кажа, што малая наведвае мастацкую школу, надта добра малюе і ганарыцца сваёй вядомай бабуляй. А ўсмешкаю вельмі падобная на цябе, Жэня…
…Незвычайная сёлета восень – цёплая, прыветная. Лістапад – а нават лісце яшчэ не ўсё апала, трымаецца. Асабліва на бярозках. Ціхая журба плыве над наваколлем. І над тваёй вёскай, Яўгенія Іосіфаўна, таксама.
Да цябе не з ціхім жалем,
вёска,
Еду не тады, калі баліць.
Да цябе – той вечнаю
бярозкай,
Што ніхто не змог перасадзіць.
Твая ранімая душа, як і раней, лунае над намі і заве-кліча ўсіх і кожнага з нас:
Прыедзь у край мой ціхі,
Тут продкаў галасы…
Спачывай разам з імі, Жэнечка. А мы будзем годна памятаць пра цябе.
Марыя ЛЯШУК,
член Саюза пісьменнікаў Беларусі,
г. Пінск.

Знакамітай паэтэсе Яўгеніі Янішчыц 20 лістапада споўнілася б 65 гадоў
Оцените статью

Добавить комментарий

Авторизация
*
*
Генерация пароля